Chọn Khay Lấy Dấu Đúng Cách Để Có Mẫu Hàm Chính Xác
Mẫu hàm chính xác là nền tảng cho khí cụ chỉnh nha, hàm duy trì, khay tẩy trắng và phục hình. Nhiều lỗi dấu – rách, kéo lệch, thiếu vùng hành lang, vật liệu tách khỏi khay – không đến từ vật liệu mà từ việc chọn và chuẩn bị khay.
1. Khay phải đủ khoảng trống cho vật liệu
Các tài liệu đào tạo thường khuyến nghị khay cách đều mô răng và mô mềm khoảng 2–3 mm để vật liệu (đặc biệt là alginate) có đủ độ dày, không bị rách và không biến dạng khi tháo. Khay không được chạm trực tiếp vào răng hay niêm mạc ở bất kỳ điểm nào.
- Ướm khay khô trước: khay phải phủ hết các răng sau cùng và vùng hành lang.
- Hàm trên: khay phủ tới lồi củ xương hàm trên; hàm dưới: phủ tới vùng tam giác hậu hàm.
- Khay quá nhỏ ép sát răng làm vật liệu mỏng, dễ rách; khay quá to khiến vật liệu dư chảy về họng, gây buồn nôn.
2. Khay phải cứng
Khay mềm, dễ uốn sẽ biến dạng khi lấy dấu và khi đổ mẫu, làm mẫu hàm sai lệch. Khay kim loại cho độ cứng tối đa; khay nhựa cần có thành dày, chắc chắn.
3. Giữ vật liệu dính vào khay
- Dùng khay có lỗ hoặc có gờ khóa viền để giữ cơ học.
- Bôi keo dán khay mỏng và để khô theo hướng dẫn nhà sản xuất (thường vài phút) trước khi cho vật liệu – nghiên cứu cho thấy dùng keo giúp tăng độ chính xác khớp cắn của mẫu.
- Có thể đắp sáp viền ở bờ khay hàm trên để kéo dài khay và giảm vật liệu chảy về phía sau.
4. Mẹo thực hành
- Cho bệnh nhân súc miệng, làm khô nhẹ mặt răng để giảm bọt khí.
- Đặt khay hàm dưới trước (ít gây buồn nôn hơn), đưa từ sau ra trước ở hàm trên.
- Tháo khay dứt khoát theo trục răng để hạn chế biến dạng.
- Đổ mẫu sớm theo khuyến cáo của vật liệu – alginate co và mất nước nhanh nếu để lâu.
- Khay dùng lại phải được làm sạch và tiệt khuẩn; dấu cần được khử khuẩn trước khi gửi labo.
Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ tài liệu chuyên ngành chỉnh nha – nha khoa phục hồi. Chẩn đoán và chỉ định điều trị cụ thể cần do bác sĩ Răng Hàm Mặt thực hiện sau khi thăm khám.
